Veelgestelde vragen over de maanlanding

De maanlanding roept bij iedereen vragen op, van basisschoolkinderen tot doorgewinterde ruimtevaartliefhebbers. Sommige vragen gaan over feiten: wanneer precies, wie, hoe lang. Andere vragen gaan over twijfel: was het écht? En weer andere gaan over de toekomst: gaan we terug? Op deze pagina beantwoorden we de meestgestelde vragen zo volledig en eerlijk mogelijk, met verwijzingen naar pagina's waar je dieper kunt ingaan op elk onderwerp.

Wanneer was de maanlanding?

De eerste bemande maanlanding vond plaats op 20 juli 1969. De maanlander Eagle van Apollo 11 raakte het maanoppervlak om 20:17 UTC (21:17 uur Nederlandse tijd; Nederland kende in 1969 geen zomertijd). De eerste voetstap van Neil Armstrong volgde ruim zes uur later, in de nacht van 20 op 21 juli: om 02:56 UTC, oftewel 03:56 uur Nederlandse tijd.

Veel mensen verwarren de landing (20 juli) met de eerste stap (technisch 21 juli UTC). In Nederland was het bij de landing nog avond, maar bij de stap al vroege ochtend. De precieze tijdstippen, omgerekend naar alle tijdzones, staan uitgebreid op de pagina wanneer was de maanlanding. Een bredere tijdlijn van alle maanverkenning — van Spoetnik in 1957 tot Artemis nu — vind je op de tijdlijnpagina.

Wie zijn er op de maan geweest?

In totaal hebben twaalf mensen het maanoppervlak betreden, allemaal bij het Amerikaanse Apollo-programma tussen 1969 en 1972. Neil Armstrong was de eerste, op 21 juli 1969. Gene Cernan was de laatste, op 14 december 1972 bij Apollo 17.

Naast de twaalf die het oppervlak betraden, reisden bij Apollo nog twaalf andere astronauten naar de maan zonder er te landen, onder wie Michael Collins bij Apollo 11 en de bemanningen van Apollo 8, 10 en 13. Tijdens het Apollo-programma reisden zo vierentwintig mensen naar de maan. Sinds de vlucht van Artemis II in april 2026 zijn dat er achtentwintig: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen vlogen om de maan heen, zonder te landen. Een volledig overzicht vind je op de pagina hoeveel mensen zijn op de maan geweest, en een portret van elk van de twaalf op alle maanwandelaars.

Wie bleef er bij de Apollo-missies steeds achter in het ruimteschip?

Bij elke Apollo-maanlanding bleef de piloot van de commandomodule (Command Module Pilot) alleen achter in het moederschip, dat in een baan om de maan bleef cirkelen. Hij moest de commandomodule bewaken, foto's en metingen doen en na de maanwandelingen de opstijgende maanlander weer oppikken voor de terugreis. Zonder hem kon niemand naar huis.

• Apollo 11: Michael Collins (Columbia)
• Apollo 12: Richard Gordon (Yankee Clipper)
• Apollo 14: Stuart Roosa (Kitty Hawk)
• Apollo 15: Alfred Worden (Endeavour)
• Apollo 16: Ken Mattingly (Casper)
• Apollo 17: Ronald Evans (America)

Bij Apollo 13, waar de landing werd afgeblazen, was Jack Swigert de piloot van de commandomodule Odyssey. Deze zes ‘achterblijvers’ van de landingsmissies kwamen dus wel tot vlak bij de maan, maar zetten er nooit voet op.

Hoe lang duurde de reis, de missie en de maanwandeling?

Apollo 11 deed ruim drie dagen over de reis naar de maan: gelanceerd op 16 juli 1969, in een baan om de maan op 19 juli. Meer over reistijden, ook van onbemande sondes en Artemis, lees je op hoe lang duurt een reis naar de maan?

Apollo 11 duurde van lancering tot splashdown in totaal 8 dagen, 3 uur en 18 minuten. De lancering was op 16 juli 1969; de terugkeer op 24 juli 1969. De maanwandeling zelf — de tijd die Armstrong en Aldrin buiten de maanlander doorbrachten op het oppervlak — duurde 2 uur en 31 minuten. De totale verblijfsduur op het oppervlak (in de maanlander plus buiten) was ruim 21 uur.

Latere missies bleven langer. Apollo 17 hield het record: de astronauten waren ruim 75 uur op het maanoppervlak en maakten drie maanwandelingen van in totaal meer dan 22 uur. Een overzicht van alle tijden en feiten staat op de pagina feiten en weetjes over de maanlanding.

Was de maanlanding echt? Of was het nep?

De maanlanding was echt. Er bestaan complottheorieën die beweren dat de beelden in een filmstudio zijn gemaakt, maar die beweringen zijn grondig weerlegd door onafhankelijk bewijs uit tientallen bronnen. Een paar van de sterkste bewijzen:

• Laserreflectoren: de astronauten plaatsten retroreflectoren op de maan die tot op de dag van vandaag door observatoria wereldwijd worden gebruikt voor nauwkeurige afstandsmetingen. Iemand moet die reflectoren hebben neergelegd.
• Maangesteente: de 381,7 kilogram monsters zijn uitvoerig onderzocht door onafhankelijke wetenschappers over de hele wereld, ook in landen die destijds vijanden waren van de VS. Het gesteente is vrijwel watervrij, bevat onverroest metallisch ijzer en draagt sporen van zonnewind en kosmische straling die op aarde niet kunnen ontstaan.
• Sovjet-Unie: de Sovjet-Unie had alle reden om een eventuele fraude te onthullen en volgde de missies met eigen middelen — maar erkende de landingen als echt.
• Foto's vanuit een baan om de maan: de Lunar Reconnaissance Orbiter van NASA fotografeerde alle zes landingsplaatsen, en ook de Indiase sonde Chandrayaan-2 legde de plekken van Apollo 11 en 12 vast. Zie ook foto's van de maanlanding.
• 400.000 mensen: zoveel mensen werkten aan Apollo; een fraude van die omvang had nooit geheim kunnen blijven.

Uitgebreide weerleggingen van de veelgehoorde complotargumenten lees je op de pagina's bewijs van de maanlanding en weerlegging van de complottheorie. Voor wie de complotargumenten zelf wil kennen, bestaat de pagina de maanlanding-complottheorie.

Wat zei Neil Armstrong op de maan?

Bij zijn eerste stap zei Armstrong: “That's one small step for man, one giant leap for mankind” — “een kleine stap voor een mens, een reuzensprong voor de mensheid”. Volgens Armstrong zelf zei hij “for a man”, maar is het lidwoord in de uitzending niet te horen. Eerder, direct na de landing, meldde hij al: “Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed.” Alle bekende uitspraken en hun vertaling staan op wat zei Neil Armstrong?

Waarom zijn we gestopt met naar de maan gaan?

Na Apollo 17 in december 1972 is geen mens meer op de maan geweest. De redenen zijn meervoudig. De politieke drijfveer — de ruimtewedloop met de Sovjet-Unie winnen — was weggevallen nadat de VS die race in 1969 onmiskenbaar hadden gewonnen. De publieke interesse was na de eerste paar missies sterk teruggelopen; Apollo 13 was het hoogtepunt van mediaaandacht ná Apollo 11. En bovenal: het budget. Het Apollo-programma kostte een vermogen, en de politieke prioriteiten verschoven naar het Vietnamconflict en binnenlandse programma's.

Apollo 18, 19 en 20 waren al ingepland maar werden geannuleerd. De vrijgekomen middelen gingen naar Skylab (het eerste Amerikaanse ruimtestation) en later de Space Shuttle. In de jaren tachtig en negentig was er geregeld politiek gepraat over een terugkeer naar de maan — president George H.W. Bush kondigde in 1989 een maanplan aan, maar het ging nooit van de grond.

Gaan we ooit terug naar de maan?

Ja, en de eerste stappen zijn al gezet. Het Artemis-programma van NASA heeft als doel een bemande terugkeer naar de maan. Artemis I vloog in november–december 2022 onbemand om de maan. Artemis II bracht van 1 tot 11 april 2026 voor het eerst sinds 1972 weer mensen naar de maan: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen vlogen om de maan heen en bereikten op 6 april 2026 een afstand van 406.771 kilometer van de aarde, een nieuw record. Koch was de eerste vrouw, Glover de eerste persoon van kleur en Hansen de eerste niet-Amerikaan op weg naar de maan.

Op 27 februari 2026 paste NASA de planning aan. Artemis III (niet eerder dan 2027) wordt nu een testvlucht in een baan om de aarde, waarbij Orion oefent met het koppelen aan testexemplaren van de maanlanders van SpaceX en Blue Origin. Artemis IV, op zijn vroegst begin 2028, moet de eerste nieuwe bemande maanlanding worden. Het geplande Lunar Gateway-ruimtestation rond de maan werd in maart 2026 in de wacht gezet. Zoals altijd in de ruimtevaart kunnen deze data nog schuiven.

Ook andere landen en commerciële partijen werken aan maanmissies. China heeft zijn Chang'e-programma met succes uitgebouwd — Chang'e 6 bracht in juni 2024 als eerste ooit monsters van de achterkant van de maan terug — en wil vóór 2030 een eigen bemande maanlanding uitvoeren. SpaceX ontwikkelt de Starship als maanlandervaartuig voor Artemis. India, Japan en Europa hebben eigen maansondes. De tijdlijn van de maanverkenning gaat door.

Hoe gevaarlijk was het?

Gevaarlijk genoeg om levens te kosten. Op 27 januari 1967 kwamen drie astronauten om het leven bij de brand in de commandomodule van Apollo 1 tijdens een grondtest: Gus Grissom, Ed White en Roger Chaffee. In april 1970 raakte Apollo 13 in levensgevaar door een explosie op de heenweg naar de maan; de bemanning overleefde dankzij improvisatie en ingenieuze probleemoplossing.

President Nixon had een speech klaarliggen voor het geval de bemanning van Apollo 11 niet terugkeerde. Elke missie droeg reële risico's: de landing zelf, de opstijging van de maan, de terugkeer door de dampkring. Het feit dat er elf bemande Apollo-vluchten waren (Apollo 7 tot en met 17) zonder dodelijke slachtoffers tijdens de vlucht, na de ene dodelijke ramp bij een grondtest, is een bewijs van de enorme technische zorgvuldigheid waarmee het programma werd uitgevoerd.

Was er ook Sovjet-deelname aan de maanverkenning?

De Sovjet-Unie had een actief maanprogramma maar slaagde er niet in mensen naar de maan te sturen. Ze stuurden succesvol onbemande sondes: het Loena-programma bracht zacht landende sondes op de maan, nam bodemmonsters mee terug en liet rijdende rovers rijden, zoals de Loenochod. Maar de N1-maanraket faalde bij alle vier zijn (onbemande) lanceringspogingen; na de dood van hoofdingenieur Sergei Korolev in 1966 en de overwinning van de VS in 1969 verloor het Sovjet-maanprogramma zijn politieke rugwind. Meer over deze achtergrond lees je op de pagina over het Sovjet-maanprogramma.

Welke andere landen hebben op de maan geland?

Tot nu toe hebben vijf landen een ruimtevaartuig zacht op de maan laten landen: de Sovjet-Unie (als eerste, met Loena 9 in 1966), de Verenigde Staten, China, India en Japan. China landde in 2013 met Chang'e 3, in 2019 als eerste ooit op de achterkant van de maan met Chang'e 4, in 2020 met Chang'e 5 dat monsters mee terugbracht, en in juni 2024 met Chang'e 6, dat de eerste monsters van de achterkant naar de aarde bracht. India's Chandrayaan-3 landde in augustus 2023 als eerste dicht bij de zuidpool van de maan. Japan volgde in januari 2024 met de lander SLIM. Daarnaast landden er commerciële Amerikaanse landers: Odysseus van Intuitive Machines in februari 2024 (op zijn kant) en Blue Ghost van Firefly Aerospace in maart 2025. Geen ander land dan de VS heeft ooit een mens op de maan gezet.

Voor meer feitelijke achtergrond: feiten en weetjes over de maanlanding biedt een breed overzicht van opvallende cijfers en details. Wie geïnteresseerd is in de volledige chronologie, bezoekt de tijdlijn van de maanverkenning. En een compleet portret van de astronauten staat op de pagina alle maanwandelaars.